Van manuscript naar uitgever: dit moet je weten voordat je verstuurt

Je manuscript is af. Of in ieder geval: af genoeg. Nu komt het deel waar veel schrijvers tegenop zien — het insturen. Niet omdat het zo ingewikkeld is, maar omdat het spannend is. Je hebt maanden, misschien jaren aan dit boek gewerkt. Je kent je personages door en door. En nu moet je dat allemaal samenvatten in een brief van één pagina, opsturen naar een onbekende redacteur, en dan wachten.

Het goede nieuws: er zijn spelregels. En als je die kent, wordt het in ieder geval iets makkelijker.

Zoek de juiste uitgeverij

Begin met zoeken. Niet elke uitgeverij is geschikt voor jouw boek, en insturen bij de verkeerde is verspilde moeite. Kijk welke uitgeverijen boeken publiceren die op het jouwe lijken, qua genre, toon, omvang. Die informatie vind je gewoon in de boekhandel of op de website van de uitgeverij.

Helaas accepteren niet alle uitgeverijen manuscripten rechtstreeks van schrijvers. Om daar binnen te komen heb je contacten of een literair agent nodig. Controleer dit altijd op de website. Toch insturen is zinloos: ongevraagde manuscripten gaan bij deze uitgeverijen rechtstreeks de prullenbak in.

Gelukkig zijn er ook nog steeds uitgeverijen die wél openstaan voor directe inzendingen. Die hebben vrijwel altijd een pagina met inzendinstructies. Lees die goed. Ze staan er niet voor niets. Het zou zonde zijn als jouw manuscript de prullenbak ingaat omdat je de instructies niet hebt opgevolgd (bijvoorbeeld een papieren manuscript heb ingestuurd, terwijl ze uitdrukkelijk alleen digitale versies wensen).

Waar te beginnen? Een handig overzicht van uitgeverijen vind je hier >

Wat stuur je in?

Wat je precies in moet sturen, verschilt per uitgeverij. Maar de meeste vragen om drie dingen.

Een begeleidende brief, waarin staat wat voor boek je hebt geschreven, voor wie het bedoeld is, hoe lang het is, en kort iets over jezelf. Geen wollige omschrijvingen, geen ellenlange samenvatting. Schrijf zoals je zou praten als iemand je op een feestje vraagt waar je boek over gaat. Houd ongeveer één pagina aan.

Een synopsis. Dit is een zakelijke samenvatting van het verhaal, inclusief het einde. Dit is niet de achterflap, spoilers zijn juist gewenst. Een redacteur wil weten hoe het afloopt. Eén tot twee pagina’s is genoeg.

Een paar hoofdstukken, meestal zo’n dertig tot vijftig pagina’s. Soms het volledige manuscript. Stuur altijd wat gevraagd wordt, niet meer en niet minder. Bedenk bij de keuze voor de hoofdstukken dat het handig is als het verhaal een beetje te volgen is. Meestal lenen de eerste hoofdstukken zich hier het best voor.

Stuur in en laat het los

Dit is het lastigste deel. Op de een of andere manier is het drukken op de ‘verzend’-knop zenuwslopend. Ik telde soms af: 3, 2, 1 en dat stuurde ik het in. Een beetje kinderachtig misschien, maar het werkte wel! :-)

Zet vervolgens een herinnering in je agenda voor over drie maanden, en ga verder met iets anders. Het wachten duurt lang, drie tot zes maanden is normaal, en soms duurt het nog langer. Meerdere keren informeren helpt niet. Een beleefd berichtje ná de verwachte reactietermijn is prima.

Wees overigens niet verbaasd als je überhaupt geen reactie krijgt. Geen ontvangstbevestiging, geen afwijzing, niks. Je kunt er gerust nog eens een mailtje aan wagen, maar als ook daar geen reactie op komt, dan kun je maar beter verder zoeken.

Stuur je manuscript naar meerdere uitgeverijen tegelijkertijd. Een stuk of zes per keer is heel normaal. Als je per uitgeverij namelijk maanden gaat wachten op reactie, wordt het een eindeloos verhaal.

Over afwijzingen

Ja, die komen. Stephen King schijnt er zijn werkkamer mee te hebben behangen. En ook ik zou een aardige muur kunnen vullen. (En ditzelfde geldt voor vrijwel alle schrijvers die ik ken.)

Maar bedenk: een afwijzing zegt niet per se iets over de kwaliteit van je werk. Het betekent dat dit boek op dit moment bij deze uitgeverij niet past.

Bewaar afwijzingen met een persoonlijke toelichting. Als een redacteur de moeite neemt om iets concreets te zeggen, lees dat dan goed. Misschien bevat het informatie over je schrijfstijl, de opbouw van je manuscript of je personages waarmee je verder kunt.

En dan: stuur opnieuw in. Naar een nieuwe reeks uitgeverijen of naar dezelfde (maar wacht dan een jaartje). Soms gaat het om de juiste redacteur die op het juiste moment jouw manuscript onder ogen krijgt. Je zal niet de eerste zijn die is afgewezen door een bepaalde uitgeverij, en daar later alsnog een contract krijgt.

Lees hier meer over Het perfecte proposal voor jouw boek (inclusief een voorbeeld) >