Wat heb je aan een literair agent?

Onlangs was ik bij een borrel van ‘mijn’ literair agent. Al sinds de publicatie van mijn eerste roman zit ik bij Sebes Bisseling Kleuver Literary Agency in Amsterdam.

Of beter gezegd: zij hielpen mij aan mijn eerste contract. Al talloze keren was mijn manuscript afgewezen door talloze uitgevers, toen agent Willem Bisseling mijn manuscript las en er wél wat in zag.

Hij bood me een contract aan bij het agentschap en na een aantal feedback rondes, een aantal maanden herschrijven en schaven, vond hij het manuscript klaar om rond te gaan zenden.

Het grote voordeel: hij kende de redacteurs die bij de verschillende uitgeverijen werkten. Hij kende hun persoonlijke voorkeuren en wist wat voor soort verhalen zij graag uitbrengen. Heel gericht stuurde hij mijn manuscript in naar een aantal van hen. Door elk van die uitgeverijen was mijn werk al (meermaals) afgewezen, maar nu kwam het direct in de mailbox van de juiste persoon terecht. In plaats van op de grote stapel die door de stagiair van het moment werd afgewerkt.

En bovendien kwam het niet van mij, de schrijver die haar werk zelf zo goed vindt. Het kwam van een in de literaire wereld bekende agent, die er als het ware zijn kwaliteitsstempel op had gezet. Nogal een verschil.

En jawel, nu mocht ik bij uitgevers op gesprek komen. En ook heel fijn: hij ging mee naar die gesprekken.

Toen er vervolgens over een contract moest worden onderhandeld, deed hij dit voor me. Waar ik zelf ieder aanbod zou hebben geaccepteerd, als iemand mijn boek maar wilde uitgeven, wees hij mij erop dat het wel degelijk van belang is een groot voorschot te krijgen. Hoe meer geld de uitgever kwijt is aan jouw voorschot, namelijk, hoe meer hij erop gebrand zal zijn dit voorschot terug te verdienen.

En dit betekent meer inspanningen voor de marketing van je boek. Het betekent dat de vertegenwoordigers van de uitgeverij bij de boekhandels net even wat meer zullen aandringen om jouw boek op een mooie, goed zichtbare plek in de winkel te leggen.

Dit is zeker ook in jouw belang, want hoe meer boeken er verkocht worden, hoe groter de kans dat je een contract krijgt voor een volgend boek. En hoe meer jijzelf met je boeken verdient natuurlijk, ook niet onbelangrijk.

Heb je een literair agent nodig?

Nee, strikt genomen heb je geen literair agent nodig. Anders dan in bijvoorbeeld Amerika, kun je hier in Nederland nog steeds bij een uitgeverij binnen komen zonder agent. Maar het is wel een stuk lastiger.

Een literair agent kost natuurlijk wel geld. Hij moet immers ook zijn boterham verdienen met de verkoop van jouw boek (en dat van vele anderen). Het is gebruikelijk dat een percentage van jouw inkomsten uit je boek naar de agent gaat. Hoe groot dit percentage is, verschilt, maar vaak wordt gewerkt met een staffel. Naarmate je meer boeken publiceert, wordt het percentage dat naar je agent gaat kleiner. In mijn geval gaat het inmiddels om 10%.

Maar wat doet een literair agent voor zijn commissie? Duizend-en-een dingen, ongetwijfeld. Maar ik zet het belangrijkste op een rijtje:

Ten eerste: je manuscript bij de juiste redacteur krijgen. Dat klinkt simpel, maar dat is het niet. Elke redacteur heeft voorkeuren, een volle agenda, een boek dat te veel op dat van jou lijkt, of juist een gat dat jij perfect vult. Jij kunt dit zelf eigenlijk niet weten. Een agent wel. En de redacteur zal jouw manuscript met heel andere ogen lezen dan wanneer je het zelf instuurt. De agent vindt het immers goed genoeg om in te sturen, en dat zegt wat.

Ten tweede: onderhandelen. Als je geen jurist bent, is het lastig om te overzien wat een uitgeefcontract allemaal regelt, en waar mogelijk onderhandelingsruimte ligt. Wie krijgt de filmrechten, wat gebeurt er bij een herdruk, wat als de uitgever wordt overgenomen, wanneer komen je rechten terug als het boek uit de handel gaat? Tja. En, zoals ik hiervoor al zei, als schrijver die graag gepubliceerd wil worden, ben je geneigd om ieder aanbod te accepteren. Terwijl er misschien wel meer inzit.

Ten derde: vertalingen en subrechten. Een Nederlandse uitgeverij is lang niet altijd geëquipeerd om je roman in Duitsland, Frankrijk of Zuid-Korea verkocht te krijgen. Een agent met internationale contacten wel. Al moet ik de verwachtingen wat dit betreft wel wat temperen: een boek uit Nederland krijgt niet snel een vertaling.

Wat biedt een agentschap nog meer?

Los van al het ‘zakelijke’, is er ook nog een andere belangrijke meerwaarde van het hebben van een agent. Je bent onderdeel van een agentschap.

Vandaar dat ik laatst op een borrel stond met vele andere schrijvers, waaronder de zeer gewaardeerde collega Walter van den Berg (die ook een heel fijne Substack heeft: De onschrijfbare laag), Dries Muus, Stephanie Biesheuvel en mijn vaste ‘Boekenbal-maatjes’ Tim den Heijer en Eva van den Broek.

Eerder waren er lunches waarbij wij in groepjes konden praten over de uitdagingen van het schrijverschap (en natuurlijk ook over de leuke dingen!), er is een schrijversdag op komst, kortom: bij een agentschap horen geeft ook een soort ‘community’ van collega-schrijvers.

SBK heeft trouwens sinds kort ook een leuke Substack: RUWE VERSIE, een online literair tijdschrift met nieuw werk van de schrijvers van dit agentschap.

Kortom, probeer gerust eerst op eigen houtje een uitgever te vinden. Maar laat je er niet van weerhouden een agent in te schakelen als dit niet lukt. Want ja, een agent kost wat. Maar het levert je ook heel veel op.

Omdat ik bij dit soort gelegenheden vrijwel altijd vergeet foto’s te maken, heb ik van de betreffende borrel niet meer dan dit plaatje van de achterhoofden van enkele collega-schrijvers en de speechende agenten van SBK.